Mag je een spanband gebruiken voor hijs- of hefwerk?

Deze vraag wordt vaak aan ons gesteld en dat begrijpen we. Spanbanden lijken erg sterk en kunnen grote krachten aan. Toch zijn spanbanden niet bedoelt voor hef- en hijswerk. In dit kennisbankartikel leggen we uit waarom het gebruik van spanbanden voor hijsen onveilig is, wat de risico’s zijn en welke alternatieven wél geschikt zijn.

Waar zijn spanbanden wél voor bedoeld?

Spanbanden zijn ontworpen voor het vastzetten en zekeren van lading, niet voor het optillen ervan. Ze zorgen ervoor dat goederen tijdens transport niet verschuiven, vallen of kantelen. De kracht die een spanband kan opnemen, is afgestemd op trekkrachten bij vastzetten, niet op verticale belasting.

De opgegeven LC-waarde (Lashing Capacity) geeft aan hoeveel kracht de band veilig mag opnemen tijdens sjorren. Deze waarde zegt niets over veilig hijsen.

Waarom zijn spanbanden ongeschikt voor hijswerk?

Bij hijswerk ontstaan andere krachten dan bij het zekeren van lading. Er is sprake van dynamische belasting, schokken en veranderende krachten. Spanbanden zijn hier niet op getest of gecertificeerd.

Daarnaast ontbreken bij spanbanden belangrijke veiligheidsfactoren die bij hijsmiddelen wel verplicht zijn. Ook zijn de stiksels, ratels en haken van spanbanden niet ontworpen om lasten vrij hangend te dragen.

Het risico op plotseling falen is daardoor aanzienlijk groter, met gevaar voor letsel en schade. 

Wat zegt de regelgeving?

Volgens de geldende normen mogen spanbanden uitsluitend worden gebruikt waarvoor ze zijn ontworpen: ladingzekering. Voor hijs- en hefwerk gelden andere normen en strengere eisen. Het gebruik van spanbanden als hijsmiddel is daarom niet toegestaan en wordt bij inspecties afgekeurd.

Het verschil in normering: NEN-EN 12195-2 vs. NEN-EN 1492-1

Een van de belangrijkste redenen waarom een spanband nooit als hijsmiddel gebruikt mag worden, ligt in de regelgeving en veiligheidsnormen. Sjormaterialen en hijsmiddelen vallen onder twee volledig verschillende Europese normen:

• NEN-EN 12195-2 (Sjormateriaal): Deze norm is opgesteld voor het vastzetten en zekeren van ladingen op voertuigen (ladingzekering). Bij spanbanden wordt de sterkte aangegeven in LC (Lashing Capacity) en geldt een wettelijke veiligheidsfactor van 2:1. Dit betekent dat de minimale breuksterkte van het bandweefsel tweemaal de toegestane sjorcapaciteit is.
• NEN-EN 1492-1 (Hijsmateriaal): Deze norm geldt specifiek voor platte, geweven hijsbanden van kunststofvezels voor algemeen hijswerk. Omdat heffen en hijsen een veel hoger risico met zich meebrengt (lading hangt vrij boven de grond of personen), geldt voor hijsbanden een verplichte veiligheidsfactor van maar liefst 7:1. De maximale veilige werklast wordt aangegeven in WLL (Work Load Limit)

Kortom: Een spanband is simpelweg niet ontworpen of getest om de dynamische krachten en strengere veiligheidsmarge van hijswerk op te vangen. Gebruik daarom voor het zekeren van lading altijd materiaal volgens EN 12195-2 en voor hijsklusssen uitsluitend goedgekeurde hijsmiddelen volgens EN 1492-1.

Welk materiaal moet je wel gebruiken?

Voor hef- en hijswerk moet altijd gecertificeerd hijsmateriaal worden gebruikt. Denk hierbij aan hijsbanden of rondstroppen die speciaal zijn ontwikkeld en getest voor verticale belasting.

Deze middelen zijn voorzien van duidelijke werklastindicatoren en hogere veiligheidsfactoren, zodat veilig hijsen mogelijk is.

Korte samenvatting 

Nee, een spanband mag niet worden gebruikt voor hef- of hijswerk. Spanbanden zijn bedoeld voor ladingzekering en zijn niet ontworpen of gecertificeerd om lasten te hijsen. Gebruik altijd gekeurd hijsmateriaal zoals hijsbanden of rondstroppen.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Maar een spanband is toch heel sterk?
Dat klopt, maar de sterkte is bedoeld voor sjorren/spannen, niet voor hijsen. De belasting en risico’s zijn niet te vergelijken.

Wat is het risico als ik het toch doe?
De spanband kan onverwacht falen, met kans op vallende lading, schade of letsel.

Welke keurmerken zijn belangrijk bij hijsmateriaal?
Hijsmiddelen moeten voldoen aan specifieke normen en duidelijke werklast labels hebben. Gebruik alleen gecertificeerd hijsmateriaal.